A construción do porto deportivo ilegal de Punta Lagoa constituíu a última agresión, ata agora, para unha zona xa moi castigada, danando gravemente ó derradeiro espazo natural que quedaba nunha longa franxa do litoral da Ría, entre Alcabre e a ponte de Rande: o parque municipal do Monte da Guía.
| Manuel Fernández de Sousa, presidente de Pescanova, é o promotor deste porto deportivo sobre o que pesan varias ordes de paralización e outras dúas de derriba. |
A empresa que tamén el preside, Astilleros y Construcciones Lagoa, recibiu en xuño de 2003 o beneplácito da Autoridade Portuaria de Vigo, malia a forte oposición veciñal encabezada pola Asociación de Veciños e a plataforma Voces polo Litoral de Teis.
Dispón de 350 prazas de atraque, 31.000 m2 de concesión portuaria en terra e aparcamento con capacidade para 300 vehículos. Cun espigón de 235 metros e un recheo de máis de 27.000 m2, ten concesión ata o ano 2033.
| Usurparon e asfaltaron un cortalumes do parque como acceso ó porto deportivo |
Praia da Lagoa |
As obras en terra realizáronse sen licenza de ningún tipo e desoíndo varias ordes de paralización e outras dúas de derriba. Ademais, ante a imposibilidade de pasar o tráfico pesado polo angosto camiño que dá acceso á zona, os camións utilizaron para a construción do porto un cortalumes do monte da Guía, que segue a ser, agora asfaltado, usado como acceso. O cortalumes ven coincidir case exactamente co trazado dun paseo marítimo peonil, proxectado dentro do Plan Especial de Protección do Monte da Guía (P.E.P. IV-14) que redactou e aprobou o Concello de Vigo no ano 2000. Desde 2005 o Ministerio de Medio Ambiente ven consignando tres millóns de euros para a súa construción, sen poder executala debido a esta usurpación. |
Tolerancia administrativa
O goberno municipal de Corina Porro non obrigou a executar un acordo plenario do 31 de xaneiro de 2005, no que se prohibía "calquera acceso rodado polo cortalumes", que só podería ser utilizado polos servizos municipais de mantemento e seguridade.
As obras ilegais realizadas en terra firme consisten na ampliación dunha nave de almacenamento de barcos, a construción doutra nave totalmente nova e o devandito asfaltado do cortalumes, ademais de outras instalacións menores de cafetería, xerencia e aseos que, por certo, verten directamente ó mar, sen emisarios nin depuración ningunha. E todo isto, sen licenza algunha do Concello, que asinou en dúas ocasións, o 18 de novembro de 2004 e o 13 de xaneiro de 2005, senllas ordes de derriba que Fernández de Sousa nunca executou.
Chantaxe e prevaricación
O Presidente de Pescanova non parece ter demasiados escrúpulos para recorrer a medios tan pouco éticos como a chantaxe cando se trata de defender os seus intereses.
Esta vez utilizou o Concurso Hípico Internacional, cuxo comité organizador tamén preside. En plena crise co Concello polo uso ilegal do cortalumes, Fernández de Sousa ameazou con deixar de organizar en Vigo a Copa do Mundo de Salto de Obstáculos por "falta de apoio institucional" e ofreceu o campionato ás autoridades da cidade portuguesa do Porto, que se amosaron moi interesadas.
Eran os días previos a que se debatese unha moción do BNG no Pleno municipal que instaba á alcaldesa a prohibir o acceso de camións cara ó porto deportivo polo cortalumes. A moción foi aprobada, pero pouco despois o camiño volveu abrirse. Ao día seguinte de franquearse o paso, o comité organizador confirmaba a celebración en Vigo do concurso hípico.
Denuncia do fiscal
Todas estas ilegalidades deron lugar a unha denuncia ante a fiscalía da Audiencia Provincial de Pontevedra por presunta comisión dun delito contra a ordenación do territorio e outro de prevaricación omisiva, pola "actitude tolerante das diversas administracións".
Pero o presidente de Pescanova seguiu adiante coa construción do porto, a cuxa inauguración asistiu, elegantísima como sempre, a alcaldesa de Vigo, Corina Porro.
A fiscalía imputou á empresa promotora un delito contra a ordenación do territorio "derivado da construción de naves en zona suxeita a réxime especial, sen atender á obtención das pertinentes licenzas e pese á súa paralización e orde de demolición". Esta denuncia, que data do 5 de setembro de 2005, quedou paralizada ata agora polo contencioso administrativo interposto polos responsables de Astilleros y Construcciones Lagoa.
Tamén o colectivo Voces polo Litoral de Teis ten interposto un contencioso contra esta empresa nun xulgado de Vigo por un delito contra a ordenación do territorio.
Degradación ambiental
A situación ambiental do litoral de Teis é o resultado dunha terrible degradación. As poucas praias que se conservan corresponden precisamente á faldra da Guía, única zona, desde Bouzas ata á linde co Concello de Redondela, onde podemos atopar algúns tramos de costa sen modificar pola acción humana.
Non podemos dicir o mesmo de Punta Lagoa. Tal e como aparece na carta náutica da Comisión Hidrográfica do ano 1910, había alí un arrecife de pedra que se coñecía como O Corno, actualmente desaparecido baixo un recheo sobre o que se asentan dúas empresas. Entre este arrecife e a terra firme había fondos areosos e rochosos que durante a baixamar formaban unha lagoa que lle daba nome a este punto xeográfico.
É tal o nivel de alteración que sufriu este lugar que nas cartas náuticas actuais, o punto que aparece como Punta Lagoa localízase na parte norte do recheo, cando no seu estado natural correspondía a un lugar da ladeira do Monte da Guía, unha praia cun potencial biolóxico altísimo.
Contaminación industrial
A instalación, a partir da década dos 60, dunha empresa de desmantelamento de buques, supuxo o inicio da grave situación ambiental na que hoxe se atopa. Desde esas datas a empresa alí instalada dedicouse a gañar terreo ao mar con restos da súa propia actividade e outros de distintas procedencias. A única xestión dos residuos altamente tóxicos que alí se produciron foi a incineración e o vertido ao mar, que deron como resultado un área onde se rexistran altísimos niveis de contaminantes de diferente natureza.
Esta situación de degradación ambiental, consentida desde a Autoridade Portuaria de Vigo, foi precisamente a utilizada, con total desvergonza, por este mesmo organismo para autorizar a construción do Porto Deportivo. Como se semellante actuación fose a resolver o problema: os contaminantes seguirán aloxados tanto nos sedimentos, como na flora e fauna betónica, constituíndo un foco de polución constante do medio mariño circundante, e en consecuencia, da rede trófica humana.
Destrución da biodiversidade
A pesar de todo isto, a zona conservaba ata hai ben pouco unha riqueza biolóxica notable.
O porto deportivo foi edificado sobre un riquísimo banco marisqueiro, agora destruído, especialmente produtivo en navalla e longueirón, pero tamén en berberechos e ameixas, afectando ó medio de vida de moitas familias que se axudaban do marisqueo.
A súa construción (recheo e dragado) alterou gravemente a hidrodinámica da ría, alteración que pode carrear para as zonas próximas as peores e máis inmediatas consecuencias.
Porque aínda que pareza imposible despois de tanta destrución, moi cerca de alí, no areal de Punta Areíño, e ata a costrución do porto deportivo, seguían abundando berberechos, ameixas e navallas.
Así mesmo, cabe destacar a presenza en toda a zona do cabaliño de mar (Hippocampus ramullosus) e da fanerogama Zoostera marina (que crea un ambiente óptimo no que atopan refuxio, alimentación e lugar adecuado para a cría numerosos animais) sendo tamén área de campa dunha manada de golfiños mulares (Tursiops truncatus).
Para nós, mal chamados sapiens, significa ademais de todo isto, unha grave destrución da paisaxe, a desaparición da praia da Lagoa e a imposibilidade de acceso dos cidadáns e cidadás ao litoral.
